“Erken müdahale çok önemli”
Nöroloji Uzmanı Dr. Muharrem Anıl Gürkan, katıldığı programda otizmden Alzheimer hastalığına kadar nörolojik hastalıklara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Otizmin tek tip bir durum olmadığını vurgulayan Gürkan, her çocuğun farklı özellikler gösterebildiğini söyledi. Sosyal iletişimde güçlük, göz teması kurmama, konuşmada gecikme ve tekrarlayıcı hareketlerin dikkat edilmesi gereken belirtiler arasında bulunduğunu ifade etti.
“Aileler belirtileri erken fark etmeli”
Gürkan, özellikle çocuğun seslenildiğinde bakmaması, göz teması kurmaması, diğer çocuklarla sosyal ilişkiye girmemesi ve aynı hareketleri sürekli tekrarlaması gibi durumların dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Tek bir oyuncakla uzun süre aynı biçimde oynamanın da gözlem gerektirebileceğini söyleyen Gürkan, bu tür bulguların görülmesi halinde çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurulmasının önemli olduğunu ifade etti.
Konuşmanın başlamasında gecikme ya da daha önce kazanılmış konuşma becerilerinde gerilemenin de önemli bir işaret olabileceğini kaydeden Gürkan, bazı nörolojik hastalıkların otizme benzer bulgular verebildiğini ve bu nedenle gerektiğinde çocuk nörolojisi değerlendirmesinin de yapılabileceğini söyledi.
“3-6 yaş arasındaki dönem kritik”
Otizm belirtilerinin çoğu çocukta 15-18’inci aylardan sonra daha belirgin hale gelebileceğini belirten Gürkan, bazı kişilerin daha yüksek işlevli olmaları nedeniyle çok daha ileri yaşlarda tanı alabildiğini dile getirdi.
Gürkan, ailelerin ve okul öncesi öğretmenlerinin erken dönemdeki belirtilere dikkat etmesi gerektiğini belirterek, 3 ile 6 yaş arasındaki müdahalelerin özellikle önemli olduğunu söyledi.
Doğru eğitim ve uzman yönlendirmesinin çocukların gelişimine önemli katkı sağlayabileceğini ifade eden Gürkan, ailelere “umutsuz olmayın” mesajı verdi. Hedefin, çocukların ilerleyen yaşlarda mümkün olduğunca bağımsız bir yaşam sürdürebilmeleri olduğunu söyledi.
Beyin haritalama yöntemi hakkında bilgi verdi
Gürkan, kendi çalışmalarında QEEG/EEG temelli beyin haritalama yöntemlerinden yararlandığını belirtti. Bu yöntemin otizm tanısı koymadığını özellikle vurgulayan Gürkan, EEG verilerinin ayrıntılı analizinin beynin çalışma düzeni ve bazı ağlardaki farklılıkların değerlendirilmesinde destekleyici olabildiğini ifade etti.
Gürkan ayrıca nöromodülasyon, TMS, eksozom ve kök hücre gibi yöntemlere ilişkin araştırmalar bulunduğunu anlattı. Bu uygulamaların bazılarının henüz deneysel ya da standart tedavi kılavuzlarının dışında olduğunu da ifade etti. Bu nedenle söz konusu yaklaşımlar konusunda uzman değerlendirmesi ve güncel bilimsel kılavuzların esas alınması önem taşıyor.
Demans ile Alzheimer aynı şey değil
Programın ikinci bölümünde Demans ve Alzheimer hastalığına değinen Gürkan, demansın bir çatı terim, Alzheimer’ın ise demansın en sık görülen türlerinden biri olduğunu söyledi.
Alzheimer’ın çoğunlukla unutkanlıkla başladığını, ilerleyen dönemlerde konuşma, anlama ve günlük yaşam becerilerinde bozulmalar görülebildiğini ifade etti.
Beyin sağlığını korumak için 5 öneri
Gürkan, ilerleyen yaşlarda demans riskini azaltmak amacıyla günlük yaşam alışkanlıklarının önemine dikkat çekti. Özellikle şeker ve tansiyon gibi kronik hastalıkların kontrol altında tutulması, sigaradan uzak durulması, Akdeniz tipi beslenme, düzenli egzersiz ve kaliteli uyku önerilerinde bulundu.
Yoğun stresin de beyin sağlığı üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini belirten Gürkan, kişilerin kendilerine iyi gelen yöntemlerle stres yönetimini öğrenmelerinin önemli olduğunu söyledi.
Demans hastaları yalnız bırakılmamalı
Demans hastalarının özellikle orta evreden sonra yalnız yaşamalarının riskli olabileceğini belirten Gürkan, yakın çevrenin hem hastaya hem de bakım veren kişiye destek olmasının önemini vurguladı.
İlaç takibinden sosyal desteğe kadar yakın çevrenin sağlayacağı küçük katkıların bile önemli olduğunu söyleyen Gürkan, bakım verenlerde görülebilen tükenmişliğe karşı da destek alınması gerektiğini ifade etti.
