Yargıtay'ın denetimli serbestlik kapsamında verdiği emsal kararın ardından, uygulamanın kapsamı yeniden gündeme geldi. Peki denetimli serbestlik nedir, kimlere uygulanır, hangi durumlarda sona erer? İşte denetimli serbestlik sistemine ilişkin merak edilenler...
Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun denetimli serbestlik yükümlülüklerini ihlal eden hükümlülere ilişkin verdiği emsal kararın ardından gözler yeniden denetimli serbestlik uygulamasına çevrildi. Ceza infaz sisteminin önemli unsurlarından biri olan denetimli serbestlik, hükümlülerin cezalarının belirli bölümünü cezaevi dışında, devletin gözetim ve denetimi altında tamamlamasına imkan tanıyor.
Denetimli serbestlik nedir?
Denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezası bulunan hükümlülerin, belirli şartları taşımaları halinde cezalarının kalan kısmını cezaevi dışında geçirmelerini sağlayan bir infaz uygulamasıdır.
Bu sistemde hükümlü tamamen serbest bırakılmaz. Belirlenen yükümlülüklere uyması şartıyla toplum içinde yaşamaya devam eder ve Denetimli Serbestlik Müdürlüğü tarafından takip edilir.
Uygulamanın amacı, hükümlünün topluma yeniden kazandırılması, suçun tekrarının önlenmesi ve sosyal hayata uyumunun desteklenmesidir.
Kimler yararlanabiliyor?
Denetimli serbestlikten yararlanabilmek için öncelikle hükümlü hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunması gerekiyor.
Ayrıca infaz mevzuatında belirtilen koşulların sağlanması, hükümlünün iyi hâlli olması ve cezasının belirli bir bölümünü ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekiyor.
Ancak terör suçları, örgütlü suçlar ve bazı ağır suçlar bakımından farklı infaz hükümleri uygulanabiliyor. Suçun niteliğine göre denetimli serbestlikten yararlanma şartları değişebiliyor.
Hangi yükümlülükler uygulanıyor?
Denetimli serbestlik kapsamındaki hükümlüler hakkında mahkeme veya infaz savcılığı tarafından çeşitli yükümlülükler getirilebiliyor.
Bunlar arasında;
- Belirli aralıklarla Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'ne imza vermek,
- Belirlenen adreste ikamet etmek,
- Eğitim veya meslek kurslarına katılmak,
- Kamu yararına ücretsiz çalışma yapmak,
- Alkol veya uyuşturucu bağımlılığı tedavisine katılmak,
- Psikososyal destek programlarına devam etmek,
- Elektronik kelepçe ile izlenmek
gibi yükümlülükler bulunabiliyor.
Kurallara uyulmazsa ne oluyor?
Denetimli serbestlik sürecinde belirlenen yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde hükümlü hakkında yeniden değerlendirme yapılıyor.
İhlalin niteliğine göre denetimli serbestlik kaldırılabiliyor ve hükümlü kalan cezasını ceza infaz kurumunda çekmek üzere açık cezaevine gönderilebiliyor.
Yargıtay'ın son kararında ise bu aşamada hükümlüye yapılan tebligatta "iki gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına teslim olması gerektiği" ve teslim olmaması halinde doğacak hukuki sonuçların açıkça bildirilmesinin zorunlu olduğu vurgulandı.
Yüksek Mahkeme, bu ihtarın yapılmaması halinde hükümlü hakkında firar suçunun oluşmayacağına hükmetti.
Amaç ceza değil topluma kazandırmak
Uzmanlara göre denetimli serbestlik sistemi, yalnızca cezanın infazını kolaylaştıran bir uygulama değil, aynı zamanda hükümlünün yeniden topluma kazandırılmasını hedefleyen önemli bir rehabilitasyon modeli olarak değerlendiriliyor.
Kurallara uyulması halinde hükümlüler cezalarının kalan kısmını toplum içinde tamamlarken, yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda ise yeniden ceza infaz kurumuna gönderilmeleri söz konusu olabiliyor.
