Tasmasız Gezmek Özgürlük Değil, Sorumluluk İhlalidir
Meslek hayatım boyunca köpek sahiplerinden en sık duyduğum cümlelerden biri şu oldu: “Benim köpeğim bir şey yapmaz.” Tasmasız gezdirilen köpeklerle ilgili sorun da çoğu zaman tam burada başlıyor. Çünkü mesele yalnızca sizin köpeğinizin iyi huylu olup olmaması değil; karşıdan gelen köpeğin, insanın, çocuğun ya da çevrenin nasıl tepki vereceğini bilemezsiniz.
Türkiye’de yürürlükteki Hayvanların Korunması Hakkında Uygulama Yönetmeliği bu konuda açık: Sahipli köpekler halka açık yerlerde tasma ile kontrol altında dolaştırılmalı. Yani parkta, sokakta, sahilde veya ortak kullanım alanında “Benim köpeğim eğitimli.” demek tasmasız dolaştırma hakkı vermiyor. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamındaki sahiplik yükümlülükleri ve gerekli önlemlerin alınmaması hâlinde 2026 yılı için hayvan başına 8.687 TL idari para cezası uygulanabiliyor. Belediyelerin kendi düzenlemeleri de ayrıca yaptırım doğurabiliyor.
Ama ben bu konuyu yalnızca ceza üzerinden değerlendirmiyorum.
Tasma, köpeğin özgürlüğünü elinden alan bir araç değildir. Doğru kullanıldığında bir güvenlik kemeridir.
Çok iyi eğitimli bir köpek bile ani bir sesten ürkebilir, karşı kaldırımdaki kedinin peşinden gidebilir, bir motosikletin sesine tepki verebilir, başka bir köpeğin beden dilini yanlış okuyabilir veya birkaç saniyelik heyecanla yola çıkabilir. “Normalde asla yapmaz.” dediğimiz kazaların çoğu zaten o tek anlık kontrol kaybında yaşanır.
Bir de olayın diğer tarafı var.
Tasmalı yürüyen her köpek sosyalleşmek istemez. Korkusu olabilir, ameliyattan yeni çıkmış olabilir, yaşlı olabilir, yavru olabilir, reaktif olabilir ya da sahibi o gün özellikle kontrollü bir eğitim yapıyor olabilir. Sizin tasmasız köpeğiniz “sadece merhaba demek” için onun yanına koştuğunda, karşıdaki köpek ve sahibi için ciddi bir stres yaratabilirsiniz. Üstelik iki köpek arasında çıkacak bir kavganın ilk kıvılcımı bazen kötü niyet değil, kontrolsüz ve zorunlu bir karşılaşmadır.
Köpek sahiplerinin yaptığı bir başka hata da tasmasız gezmeyi iyi eğitim göstergesi sanmak. Oysa iyi eğitim, köpeği her ortamda serbest bırakmak değildir. İyi eğitim; ne zaman özgürlük verileceğini, ne zaman kontrol gerektiğini bilmektir. Geri çağırması çok güçlü bir köpek bile yüzde yüz garanti değildir. Köpek yaşayan, düşünen ve o an çevresinden etkilenebilen bir canlıdır. Eğitim riski azaltır; riski sıfırlamaz.
Ben kendi çalışmalarımda da sahiplerine önce kontrolü, sonra özgürlüğü öğretirim. Çünkü özgürlük, sorumlulukla birlikte verildiğinde değerlidir. Kontrol edemediğiniz bir özgürlük, hem kendi köpeğiniz hem başkaları için riske dönüşür.
Köpeğinizin koşmasını, koklamasını, keşfetmesini ve özgürce hareket etmesini elbette destekleyin. Bunlar onun temel ihtiyaçları. Ama bunu güvenli ve izin verilen alanlarda yapın. Gerekirse uzun eğitim kayışı kullanın, kontrollü serbestlik sağlayın, geri çağırma çalışmasını güçlendirin. Halka açık bir yerde ise kontrolü şansa bırakmayın.
Benim için iyi köpek sahipliği, sadece kendi köpeğime güvenmek değildir; çevremdeki insanların ve hayvanların sınırlarına da saygı göstermektir.
Çünkü tasma sevgisizlik değildir.
Tam tersine, “Seni, çevreni ve başkalarının köpeğini korumak benim sorumluluğum.” demenin en basit hâlidir.
